دوره یک روزه مدرسه سردبیری ویژه نشریات علمی برگزار گردید

دوره یک روزه مدرسه سردبیری ویژه نشریات علمی به همت معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تبریز  و با همکاری و مساعدت کمیسیون نشریات علمی کشور در آمفی تئاتر کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد این دانشگاه برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه تبریز، دکتر صمد نژاد ابراهیمی، مدیر کل دفتر سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی امور پژوهشی وزارت عتف و رئیس کمیسیون نشریات علمی کشور در این دوره به بررسی شاخص‌های نشریات علمی ایران اشاره کرد و گفت: از ایران بیش از 988 هزار مقاله در پایگاه اسکوپوس نمایه‌سازی شده که این تعداد در کشورهای ترکیه به میزان بیش از یک میلیون و در کره جنوبی بیش از یک میلیون و 776 هزار مقاله بوده است.

وی افزود: بیشترین سهم اعتبارات پژوهش و فناوری بخش دولتی از تولید ناخالص ملی در سال 96 به میزان 0.75 و در سال 1402 این میزان به 0.57 رسیده است.

رئیس کمیسیون نشریات علمی کشور تعداد کل مجلات نمایه شده در پایگاه علمی اسکوپوس در طول ۳۰ سال را 101 عدد عنوان کرد و افزود: تعداد مجلات نمایه شده در پایگاه علمی اسکوپوس در سه سال اخیر 101 عدد بوده است.

دکتر ابراهیمی اظهار داشت: رشد 100 درصدی در تعداد نشریات علمی نمایه شده در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی در طی سه سال اخیر و در سه ماه اول شروع به کار دولت چهاردهم بیش از 29 نشریه جدید نمایه بین‌المللی شده است.

مدیر کل دفتر سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی امور پژوهشی وزارت عتف با اعلام اینکه رشد 100 درصدی در تعداد نشریات علمی نمایه شده در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی در طی دو سال اخیر بوده است، گفت: کشور ایران با 970 نشریه نمایه شده دارای رتبه 6 دنیا در DOAJ می‌باشد.

وی در ادامه با ارایه گزارشی از ارتقای کمی و کیفی مجلات کشور گفت: مجلات هر کشور، بستر انتشار مقالات و پژوهش‌های آن کشور محسوب می‌شوند و از این رو یکی از سیاست‌های خوب دولت سیزدهم، حمایت ویژه وزیر علوم از نمایه‌سازی مجلات دانشگاه‌ها در بانک‌های اطلاعاتی بین‌المللی بود که با تحقق آن، سهم مقالات اعضای هیئت علمی، دانشگاه‌ها و کشور در بانک‌های اطلاعاتی بین‌المللی افزایش یافت.

به گفته وی، این نمایه‌سازی، هم به نفع پژوهشگران و اعضای هیئت علمی و هم دانشگاه‌ها و هم کشور خواهد بود و اینکه رتبه تمامی این موارد را در نظام‌های ارزشیابی و رتبه‌بندی بین‌المللی ارتقاء خواهد بخشید و به نمایان‌سازی و استنادپذیری پژوهش‌های کشور کمک خواهد کرد.

وی با اشاره به اقدامات حمایتی از نمایه‌سازی نشریات علمی گفت: تدوین کتاب راهنمای نمایه‌سازی نشریات علمی در پایگاه‌های تخصصی و استنادی معتبر بین‌المللی، برگزاری کارگاه‌های آموزشی آشنایی با پایگاه‌های معتبر بین‌المللی برای سردبیران و مدیران داخلی نشریات، پرداخت ۶۰ میلیارد تومان مبلغ تشویقی به نشریات علمی نمایه شده در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی (در سه سال اخیر) و اختصاص امتیاز پایه تشویقی در آیین‌نامه ارتقاء برای سردبیران و مدیران مسئول نشریات علمی نمایه شده در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی از جمله این اقدامات بوده است.

وی، با اشاره به گزارش نمایه‌سازی مجلات کشور در بانک‌های اطلاعاتی معتبر بین‌المللی گفت: نمایه‌سازی این مجلات، جمعا 13 هزار و 924 مقاله به مقالات Scopus افزوده است که از این تعداد 8 هزار و 436 مقاله از ایران است و به بیان دیگر، بدون آنکه پژوهش جدیدی انجام و یا منتشر شود، بیش از 8400 مقاله فقط طی 3 سال به مقالات جاری کشور افزوده شده است.

وی افزود: تعداد 8 هزار و 436 مقاله فوق که مربوط به کشورمان ایران است، تعداد 18 هزار و 573 استناد در Scopus دریافت کرده که طبعاً همین تعداد هم به استنادات کشور در این بانک افزوده شده است.

به گفته وی، از تعداد 8 هزار و 436 مقاله مربوط به کشورمان ایران، تعداد 2 هزار و 613 مقاله یعنی 31 درصد مقالات آن، مقالات زبان فارسی هستند.

وی گفت: به عبارت دیگر، با جریان نمایه‌سازی که آغاز شد، سهم مقالات فارسی هم در بانک اطلاعاتی Scopus افزایش یافت و این زیرساخت و بستر در آینده نیز ادامه خواهد یافت. این چیزی نیست، جز ترویج زبان فارسی به عنوان یکی از زبان‌های انتشار علم در دنیا بوده است.

دکتر مرتضی طاهری، استاد دانشگاه تهران و مشاور نمایه سازی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری هم در این کارگاه آموزشی به روندهای نوظهور در انتشار مقالات علمی و افزایش اثرگذاری اجتماعی علم پرداخت.

وی با اشاره به مرز میان علم و شبه علم گفت: بیش از 43 درصد مقالات ISI  هستند که مورد استناد قرار نگرفته اند.

استاد دانشگاه تهران تاکید کرد: داستان‌پردازی علمی ابزاری قدرتمند برای انتقال دانش و الهام‌بخشی به نسل‌های آینده است که با استفاده از آن، می‌توان علم را از مرزهای آزمایشگاه‌ها و دانشگاه‌ها فراتر برد و به زبان عموم مردم تبدیل کرد.

وی افزود: در دنیای امروز، فاصله علم از جامعه و کاهش اعتماد عمومی به نهادهای علمی، چالشی بزرگ است. نشریات معتبر با شفافیت و کیفیت، می‌توانند این اعتماد را بازسازی کرده و ارتباط علم با جامعه را تقویت کنند.

مشاور نمایه سازی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در ادامه با اشاره به مقاله داده گفت: مقاله داده‌ای نوعی انتشار علمی است که به جای ارائه تحلیل‌ها یا نتایج، بر توصیف مجموعه داده‌ها تمرکز دارد.

وی در خصوص‌ علم پیشرو نیز یادآور شد: تحقیقاتی که در لبه نوآوری و دانش بشری قرار دارند و جدیدترین پیشرفت‌ها و فناوری‌ها را معرفی می‌کنند.

دکتر طاهری در بخش دیگر سخنان خود با اشاره به دانشگاه آینده گفت: دانشگاه مرجعیت ساز و مرجعیت آفرین، خلق ارزش از دانش و خلق فنون از علوم است.

وی در ادامه کارگاه به سبک های داوری، تحول در سبک های داوری با ظهور و بروز AI، اخلاق داوری، ارزیابی داوران، داوری های پس از انتشار (Post-Publicaion Review)، ارتباط با تیم های داوری بین‌المللی و بازی استنادات و داوری پرداخت.

دکتر پیام کبیری، مشاور و متخصص نمایه‌سازی نشریات علمی، از دیگر سخنرانان این دوره بود که به شکل عملی و در قالب کارگاه، نشریات علمی دانشگاه تبریز را مورد بررسی و ارزیابی قرار داد. او در این کارگاه، روش‌های بهینه‌سازی و نمایه‌سازی مقالات را به شرکت‌کنندگان آموزش داد و به بررسی چالش‌ها و راهکارهای موجود برای بهبود کیفیت و دیده‌شدن این نشریات در سطح بین‌المللی پرداخت.

دکتر اصغر عسگری، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تبریز، هم در آغاز این دوره ضمن خیرمقدم به شرکت‌کنندگان، با ارایه گزارشی جامع از وضعیت نشریات علمی این دانشگاه، از برنامه‌های حوزه معاونت پژوهش و فناوری برای بین‌المللی‌سازی نشریات علمی دانشگاه خبر داد. وی اشاره کرد که این برنامه‌ها شامل افزایش همکاری‌های بین‌المللی، ارتقای کیفیت مقالات برای نمایه‌سازی در پایگاه‌های معتبر علمی جهانی و تشویق محققان به انتشار آثار خود در مجلات بین‌المللی می‌باشد.