معرفی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد

معرفی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد و انتشارات دانشگاه تبریز

کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد و انتشارات دانشگاه تبریز، در نیمه دوم سال 1346 هجری شمسی با ادغام کتابخانه‌های دانشکده‌های مختلف تأسیس گردید و به‌منظور برآورد نیازهای علمی و اطلاعاتی برنامه‌های آموزشی و پژوهشی اساتید، دانشجویان و پژوهشگران مجدانه به توسعه مجموعه خود اقدام نمود. این کتابخانه بعد از سال‌ها تلاش اکنون دارای 130،000 نسخه کتاب چاپی در زبان های فارسی و لاتین، 3459 عنوان مجله فارسی،  756 عنوان مجله لاتین، 33254 پایان نامه و رساله دانشگاهی، 29 عنوان کتاب خطی و 2000 جلد کتاب نفیس و چاپ سنگی،  850،000 عنوان کتاب دیجیتالی و در کل در حدود 90 میلیون رکورد اطلاعاتی دیجیتال است.

درواقع می‌توان گفت زبان فارسی به‌عنوان زبان‌اصلی و زبان انگلیسی به‌عنوان زبان دوم مجموعه منابع کتابخانه است. البته ناگفته نماند علاوه بر زبان‌های فوق‌الذکر، کتابخانه مجموعه‌هایی را به زبان‌های زنده دنیا (ترکی آذری، ترکی استانبولی، عربی، فرانسه، آلمانی و ...) جهت استفاده پژوهشگران در مجموعه خود جای داده است. کتابخانه مرکزی علاوه بر کتاب‌ها سایر اشکال منابع اطلاعاتی نظیر پایان‌نامه‌ها، طرح‌های تحقیقاتی، نقشه‌ها، نسخ خطی و... را گردآوری نموده است.

.
در حال حاضر سیاست کتابخانه مرکزی دانشگاه هم‌پای سایر کتابخانه‌های دانشگاهی جهان و ایران اولویت دادن به خرید و در دسترس قرار دادن منابع الکترونیکی Online از ناشرین معتبر دنیا برای اعضای خود است و در این راستا بیش از 80 پایگاه و بانک اطلاعاتی و نشریات الکترونیکی پیوسته را با بیش از 125 میلیون رکورد دیجیتال تمام متن را در اختیار اساتید، پژوهشگران و دانشجویان قرار می دهد.

کتابخانه به‌صورت قفسه باز با استفاده از فنّاوری هوشمند RFID اداره می‌شود و رده‌بندی کتابخانه کنگره موسوم به LC است. تمامی اطلاعات کتابشناختی منابع از طریق نرم‌افزار کتابخانه‌ای پارس آذرخش و پورتال کتابخانه دیجیتال  آن، به‌صورت پیوسته قابل جستجو گردیده است.

ازجمله خدمات متنوعی که برای کاربران داخل و خارج از دانشگاه در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم ارائه می‌شود عبارت‌اند از:

1. ارائه خدمات امانت کتاب در موضوعات و در زبان‌های متنوع: این نوع خدمات که از طریق بخش مجموعه‌ها و امانت فراهم می‌شود به‌واسطه دستگاه امانت خودکار و با استفاده از کارت دانشجویی، صورت می‌گیرد. تسویه‌حساب دانشجویان، تمدید و ... از دیگر سرویس‌های ارائه‌شده در این بخش است.
2. ارائه خدمات مرتبط با پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها: این نوع خدمات که در بخش مرجع، پایان‌نامه‌ها و نشریات ادواری ارائه می‌شوند مبتنی بر گنجینه ارزشمند پایان‌نامه‌ها و رساله‌های فارغ‌التحصیلان دانشگاه تبریز در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری صورت می‌گیرد. همچنین در این بخش امکان جستجوی تمام متن پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشگاه در قالب الکترونیکی و مطالعه متن کامل آن‌ها فراهم است.
3. ارائه خدمات مبتنی بر نشریات ادواری: نشریات ارزشمندی با توجه به قدمت این مرکز و سابقه بیش از 50 سال این کتابخانه و منابع ارزشمندی که برخی بیش از 70 سال قدمت دارند این فرصت را برای کاربران فراهم کرده است تا از این منابع ارزشمند (3459 عنوان مجله فارسی  و 756 عنوان مجله لاتین ) بهره‌مند شوند.
4. کتب خطی، چاپ سنگی و نفیس: یکی از منابع ارزشمند این کتابخانه گنجینه غنی کتب خطی، چاپ سنگی و نفیس آن است که به‌صورت ویژه در مجموعه‌ای خاص حفظ و نگهداری می‌شود که با توجه به نیاز پژوهشگران و دانشجویان به‌صورت موردی در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد.
5. آرشیو روزنامه‌ها و نشریات قدیمی: یکی از دیگر منابع ارزشمند این کتابخانه گنجینه غنی روزنامه‌ها و نشریات دانشگاه است که با توجه به نیاز پژوهشگران و دانشجویان به‌صورت موردی در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد.
6. مجموعه منابع به زبان ترکی و آذربایجان‌شناسی: این مجموعه شامل منابع ترکی آذری و استانبولی بوده،که جهت استفاده پژوهشگران و مراجعه کنندگان دایر می باشد. این مجموعه با اهداف زیر برنامه ریزی، فراهم آوری و سازماندهی شده است:

• تأمین منابع اطلاعاتی لازم: برای استفاده دانشجویان داخل و بین المللی دانشگاه با توجه با سیاست راهبردی دانشگاه در جهت جذب دانشجویان بین المللی به ویژه از دانشگاه های حوزه قفقاز و ترکیه از و همچنین انتخاب دانشگاه تبریز به عنوان هاب منطقه‌ای ارتباط با دانشگاه های ترکیه توسط وزارت علوم، تحقیقات  و فناوری.
• ایفای مسئولیت و رسالت اجتماعی وفرهنگی دانشگاه در خصوص مسائل فرهنگی و منطقه ای در توجه به زبان های قومیت ها همسو با سیاست های فرهنگی کلان نظام جمهوری اسلامی ایران.
• حمایت از نشر و گسترش متون علمی،فرهنگی، ادبی و تاریخی به زبان ترکی.
• یکپارچه‌سازی منابع انتشار یافته به زبان ترکی با رسم الخط های مختلف عربی، سیریلیک، ترکی آذربایجانی و ترکی استانبولی در قالب مجموعه واحد.
• تأمین نیازهای اطلاعاتی دانشجویان رشته زبان و ادبیات ترکی آذری دانشگاه تبریز. لازم به ذکر می باشدکه تاکنون2000 عنوان که اغلب توسط ناشران ایرانی به زبان ترکی منتشر شده اند، در این مجموعه فراهم آوری،گرد آوری و سازماندهی شده اند. برخی دیگر از منابع نیز از طریق جذب کتب اهدایی از سایر کشورها تامین شده اند.  

7. خدمات اطلاع‌رسانی: این نوع خدمات که در بخش اطلاع رسانی وسالن های مطالعه ارائه می‌شوند امکان جستجودر منابع ارزشمند، استفاده از منابع آفلاین و داخلی دیجیتال موجود در کتابخانه مرکزی و همچنین استفاده از رایانه های اختصاصی برای انجام کارهای پژوهشی را فراهم می‌کنند.
8. خدمات مبتنی بر سالن‌های مطالعه:یکی ازدیگر خدماتی که در بخش اطلاع رسانی و سالن های مطالعه ارائه می شود، فراهم آوردن استفاده دانشجویان و پژوهشگران از سالن های مطالعه ای است که به طور اختصاصی برای مطالعه دانشجویان طراحی شده اند.
9. سرویس‌های آنلاین:دانشجویان عزیز می توانند با مراجعه به وب سایت کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد و انتشارات دانشگاه، و انتخاب گزینه پایگاه های اطلاعاتی، از منابع الکترونیکی آنلاین فراهم شده استفاده نمایند. راهنمای استفاده از پایگاه ها در مقابل نام هر پایگاه قرار گرفته است .
10. مجموعه‌های ویژه: منابع مرحوم دکتر حمید نطقی (پایه‌گذار روابط عمومی علمی ایران) و مجموعه ویژه منابع دکتر محمدنقی براهنی (پدر علم روان‌سنجی ایران): با توجه به شناخته‌شدگی علمی و فرهنگی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه، اساتید بزرگوار فراوانی علاقه‌مند به اهدای مجموعه‌های شخصی منابع خود به این کتابخانه هستند که بعضاً به‌صورت محدود موردپذیرش مدیریت کتابخانه قرار می‌گیرد. ازجمله این اساتید، مرحوم دکتر حمید نطقی ((پایه‌گذار روابط عمومی علمی ایران) و دکتر محمدنقی براهنی (پدر علم روان‌سنجی ایران) هستند که منابع کتابخانه شخصی خود را به‌طور کامل به این کتابخانه اهدا کرده‌اند. منابع مرحوم دکتر نطقی شامل 7944 کتاب فارسی و لاتین در موضوعاتی چون روابط عمومی، زبانشناسی، علوم اجتماعی، اقتصاد و مجموعه دکتر براهنی شامل 629 عنوان منبع در زبان‌های مختلف و در موضوعات مرتبط با روانشناسی و روان‌سنجی می‌شود. و آخرین مجموعه ویژه اهدایی به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد و انتشارات دانشگاه، مجموعه  استاد مرجوم، سید حسین کهنمویی (پدر ادبیات مقاومت شیعی آذربایجان) 1354-1280) با بیش از 4000 عنوان کتاب می باشد.
11. مجموعه ویژه هفتادساله دانشگاه تبریز: هم‌زمان با سال 1397 و بزرگداشت هفتادمین سال تأسیس دانشگاه تبریز، مجموعه‌ای ویژه متشکل از کتب منتشرشده از دانشگاه تبریز از بدو تأسیس تا سال 1397، خبرنامه‌های دانشگاه از دهه 30 تاکنون، منابع اساتید و چهره‌های ماندگار دانشگاه، قدیمی‌ترین مجلات انتشاریافته توسط دانشگاه، طرح‌های پژوهشی اجراشده در دانشگاه، قدیمی‌ترین پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشگاه، نقشه‌های علمی حاصل از بروندادهای علمی محققان دانشگاه تبریز تشکیل شد و با هماهنگی قبلی امکان بازدید از آن‌ها وجود دارد.
12. دسترسی به شبکه و اینترنت دانشگاه از طریق وای‌فای: دسترسی دانشجویان به شبکه و اینترنت دانشگاه از تمام بخش‌های کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه فراهم است.
13. برگزاری کارگاه‌های آموزشی عمومی و تخصصی برای دانشجویان، پژوهشگران و اعضای هیئت‌علمی: همه‌ساله در چندین نوبت کارگاه‌های آموزشی و پژوهشی جهت استفادۀ دانشجویان، پژوهشگران و اعضای هیئت‌علمی با موضوعات مرتبط با بازیابی اطلاعات، پایگاه‌های اطلاعاتی، سواد اطلاعاتی، اخلاق پژوهش، توانمندسازی همکاران و اساتید، و ...  ارائه می‌شود و بعضاً برای این کارگاه‌ها، گواهی معتبر شرکت در کارگاه نیز ارائه می‌شود.
14. برگزاری تور آموزشی برای دانشجویان جدیدالورود: همه‌ساله در اولین ماه سال تحصیلی سعی می‌شود با برگزاری برنامه تور دانشجویان جدیدالورود زمینه آشنایی بیش‌ازپیش دانشجویان از این مرکز فراهم شود.
15. ارائه خدمات علمی، آموزشی و پژوهشی به کاربران اعم از اساتید، پژوهشگران، دانشجویان و طلاب خارج از دانشگاه بر اساس آیین نامه
16. سایر خدماتی که از طریق کتابخانه مرکزی ، مرکز اسناد و انتشارات دانشگاه تبریز ارائه می شود:

ارائه کد اخلاق زیست پزشکی به طرح ها ،پایان نامه ها و رساله های دانشجویان و اساتید (جهت کسب اطلاعات بیشتر در این خصوص به وب سایت https://lib.Tabrizu.ac.ir/fa/page/8435/bioethics مراجعه شود).

• خدمات مربوط به انتشار کتاب برای اعضای هیئت علمی و دانشجویان دانشگاه تبریز و سایر دانشگاه های کشور (برای اطلاعات بیشتر در این خصوص به وب سایت http://pprs.tabrizu.ac.ir مراجعه شود).
• خدمات علم سنجی برای شناسایی منابع و نشریات معتبر علمی و همچنین رتبه دانشگاه در نظام های رتبه بندی ملی و بین المللی (برای دسترسی به این نوع خدمات به صفحه خدمات علم سنجی وب سایت کتابخانه مرکزی به آدرس  https://lib.tabrizu.ac.irمراجعه شود).
• خدمات پژوهشی از جمله معرفی شرکت های و پایگاهای پشتیبان پژوهش برای تسهیل انتشار مقالات علمی برای اساتیدو دانشجویان دانشگاه تبریز (برای دسترسی به این نوع خدمات به صفحه خدمات پژوهشی وب سایت کتابخانه مرکزی به آدرس https://lib.tabrizu.ac.ir  مراجعه شود).

نحوه دسترسی به کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه: 1-استفاده از سرویس های مستقر در جلوی ساختمان امور دانشجویی  2- تردد از درب زعفرانیه با استفاده از کارت هوشمند دانشجویی

ردیف	عنوان	توضیحات
1	ساعات کاری در طول سال تحصیلی	(بخش اطلاع‌رسانی ، سالن‌های مطالعه، امانت، مجموعه‌های ویژه، پایان‌نامه، مرجع و ادواری‌ها) در روزهای اداری (شنبه تا چهارشنبه) از ساعت 7:45 الی 16 به کاربران گرامی ارائه خدمت خواهند نمود.
2	ساعات کاری در ایام امتحانات	بخش‌های اطلاع‌رسانی و سالن‌های مطالعه علاوه بر روزهای فوق، روزهای پنج‌شنبه و جمعه نیز از ساعت 7:45 الی ساعت 19:30 سرویس ارائه خواهند نمود.
3	ساعات کاری در ایام تابستان	(بخش اطلاع‌رسانی ، سالن‌های مطالعه، امانت، مجموعه‌های ویژه، پایان‌نامه، مرجع و ادواری‌ها) در روزهای اداری (شنبه تا چهارشنبه) از ساعت 7:45 الی 14:30 به کاربران گرامی ارائه خدمت خواهند نمود.
4	کتابخانه الکترونیک و دیجتال دانشگاه تبریز	https://library.tabrizu.ac.ir
5	آدرس وب سایت کتابخانه مرکزی	https://lib.tabrizu.ac.ir
6	آدرس وب سایت داوری انتشارات دانشگاه تبریز	https://pprs.tabrizu.ac.ir
7	آدرس وب سایت نشریات علمی دانشگاه تبریز	https://journals.tabrizu.ac.ir
8	آدرس وب سایت نشریات علمی دانشگاه تبریز	https://lib.tabrizu.ac.ir/fa/page/8602/tabrizujournals
9	آدرس .وب سایت کمیته اخلاق زیست پزشکی دانشگاه تبریز	https://lib.tabrizu.ac.ir/fa/page/8435/bioethics