فهرست نویسی

گزارش بخش کارفهرست نویسی کتابخانه مرکزی

فهرست‌نویسی و طبقه‌بندی کتب لاتین (انگلیسی، فرانسه، آلمانی و ترکی) و کتب فارسی و عربی
هر کتاب دو فهرست دارد که به شرح مختصری از آنها میپردازم:
الف) فهرست توصیفی: عبارت است از نام مؤلف، نام کتاب، ویرایشگر، مترجم، محل نشر، تاریخ نشر، تعداد صفحات و غیره …
ب) فهرست تحلیلی: عبارت است از موضوعات کتاب و طبقه‌بندی آن، برای پیدا کردن موضوعات مناسب برای کتب لاتین از کتب Subject Heading استفاده می‌شود و برای موضوعات کتب فارسی از کتاب سر عنوانهای موضوعی‌استفاده‌می‌شود.برای طبقه‌بندی هرکتاب ازرده‌های کنگره‌امریکاLibrary of Congress Classification که بیش از 43 جلد کتاب است از رده A تا Z (که هرکدام گسترده شده‌اند) استفاده می‌شود. برای پیدا کردن رده کتب اسلامی از رده BP و برای پیداکردن کتب ادبیات فارسی از رده PIR که خودشان رده‌های جداگانه‌ هستند استفاده می‌شود.

2- بررسی کتب انتخاب شده با موجودی کتابخانه با کامپیوتر برای پیش‌گیری از دوباره خریدن.

3- بررسی کتابهای خریداری شده با موجودی کتابخانه با کامپیوتر

4- جستجو از منابع کنگره امریکا (میکروفیشها و NUC (National Union Catalog)

5- جستجو از کتابشناسی ملی ایران برای کتب فارسی

6- جستجو از اینترنت توسط کامپیوتر: مراجعه به سایتهای گوناگون از جمله سایتهای امریکائی، انگلیسی، فرانسوی و غیره

7- ورود اطلاعات کتاب به کامپیوتر

8- انتخاب کتاب برای کتابخانه

9- فهرست‌نویسی و طبقه‌بندی مجموعه اهدائی آقای دکتر نطقی

10- ورود اطلاعات مجموعه به کامپیوتر

11-  ارائه خدمات کتابخانه منطقه علوم و تکنولوژی شیراز برای دانشجویان تمام دانشکده‌ها، جستجو مقاله، پایان‌نامه، مجله، گزارشات و کتاب

بخش فهرست‌نویسی لاتین
حدود 25183 جلد کتاب لاتین در سال 1370به بعد در کتابخانه مرکزی دانشگاه تبریز به طریق زیر فهرست‌نویسی و طبقه‌بندی شده است.

1. ابتدا کتب خریداری یا اهداء شده با موجودی کتابخانه بررسی می‌شود که تکراری نشود اگر کتابی تکراری شد نسخه محسوب می‌شود و نسخه 2 یا 3 را در پشت کتاب (عطف) و همچنین در پشت صفحه عنوان که شماره رده‌بندی نوشته می‌شود ثبت می‌گردد. اگر کتاب تکراری نباشد اعمال زیر روی کتاب انجام می‌شود.

2. چون روش فهرست‌نویسی و طبقه‌بندی کتب کتابخانه مرکزی دانشگاه تبریز به روش کنگره آمریکا است ابتدا توسط کامپیوتر و اینترنت به سایت کنگره آمریکا رفته و کتب خریداری شده را با موجودی همان سایت بررسی می‌کنیم، اگر کتاب مزبور در سایت کنگره موجود باشد که فهرست‌نویسی و طبقه‌بندی خیلی کامل و درستی است به برنامه کتابخانه مرکزی کپی می‌کنیم، اگر در سایت مزبور نباشد به سایت‌های دیگر از جمله British Library مراجعه کرده چون فهرست‌نویسی سایت مزبور ناقص است فقط از موضوعات آنها استفاده می‌کنیم پس از تطبیق با موضوعات Subject heading اگر درست باشد خودمان از رده‌های موجود در کتابخانه که از چند جلد کتاب (از A تا Z) می‌باشد برای رده‌بندی استفاده می‌کنیم.

3. اگر کتب مزبور در هیچ یک از سایت‌ها پیدا نشود خودمان به روش زیر فهرست‌نویسی و طبقه‌بندی می‌کینم، فهرست‌نویسی و طبقه‌بندی از دو قسمت تشکیل شده فهرست توصیفی و فهرست تحلیلی.

الف) فهرست توصیفی: عبارت است از مشخصات ظاهری کتاب از جمله اسم نویسنده، اسم کتاب، اسم مترجم، محل انتشار، انتشارات، تاریخ انتشار، تعداد صفحات، اندازه کتاب و غیره ... می‌باشد.

ب) فهرست تحلیلی که مهمترین، اصلی‌ترین و سخت‌ترین قسمت فهرست‌نویسی و طبقه‌بندی است عبارت است از: برای پیدا کردن موضوعات مناسب برای هر یک از کتابهای Subject heading که چهار جلد کتاب قطور می‌باشد که تمام موضوعات اصلی و فرعی در آنها درج شده که ما باید موضوع مناسب کتابمان را از آنها پیدا کنیم و در کارت یا کامپیوتر درج کنیم و برای رده‌بندی از رده‌های  A تا Z  که هر کدام چندین جلد کتاب می‌باشد رده‌ مناسب برای موضوعی که پیدا کردیم، پیدا می‌کنیم و در بالای کارت درج می‌کنیم، و این شماره در پشت صفحه عنوان و عطف کتاب درج می‌شود که از روی آنها دسترسی به کتابها در قفسه‌ها آسان می‌شود.

4. پشت نویسی و بارکد نویسی در عطف و پشت کتاب

5. فهرست‌نویسی و طبقه‌بندی کتب اهدائی آقای دکتر نطقی که خود بخش جداگانه است در حدود 15000 جلد کتاب دارند و اعمالی که در بالا ذکر شد روی کتب مزبور انجام می‌دهیم و امانت، و جابجا کردن کتب مزبور در قفسه‌ها نیز بعهده اینجانب است.

6. جستجو از سایت کتابخانه منطقه علوم و تکنولوژی شیراز که با دو پایگاه آن مشترک هستیم Integrated database, E-Article

در E-Article فقط مقالات فارسی همراه با PDF هستند که روزانه 5 تا 10 نفر مراجعه کننده داریم که در اواخر ترم این تعداد خیلی بیشتر می‌شود.

در سایت Integrated database مجموعه زیر را برای مراجعه کنندگان جستجو می‌کنیم: مقاله‌های فارسی- مقاله‌های تمام متن فارسی- کتابهای فارسی- کتابهای لاتین- نشریات فارسی- نشریات لاتین- پایان‌نامه‌ها- طرح‌های پژوهشی.

7. همکاری با سایر بخش‌ها از جمله بخش سفارشات، امانت و مرجع و راهنمائی سایر کتابداران حضوری یا تلفنی.

بخش نشریات
این بخش شامل نشریات فارسی و لاتین می‌باشد. بخش سفارش نشریات لاتین جداگانه ولی بخش سفارش نشریات فارسی در خود بخش انجام می‌گیرد.

یک سری از مجلات از طریق واریز حواله خریداری می‌شود (مستقیماً از ناشر)

یک سری از مجلات از روزنامه فروشی خریداری می‌شود.

یک سری از مجلات اهدایی می‌باشند.

تمام مجلات موجود بصورت آرشیو نگهداری می‌شوند و بعد از تکمیل شماره‌ها یکساله بصورت مجلد درمی‌آید.

سرویس دهی به تمام دانشجویان دانشگاه تبریز و علوم پزشکی و اعضاء محترم هیأت علمی و کارکنان دانشگاه بصورت تمام وقت از ساعت 30/7 الی 30/5 ارائه می‌شود.

ارائه سرویس به مراجعین خارج از دانشگاه منوط به ارائه معرفینامه از سازمان مربوطه و یا معرفینامه از دفتر کتابخانه می‌باشد. (نمونه معرفینامه به پیوست ارسال می‌گردد).

تعداد کل نشریات فارسی موجود در حدود 2000 عنوان

تعداد کل نشریات لاتین حدود 480 عنوان می‌باشد. با توجه به اینکه نشریات خارجی اختصاصی به دانشکده‌ها ارسال می‌شود. لیست تازه‌های نشریات رسیده به کتابخانه بصورت سه ماه یکبار بطور مرتب از سال 73 تاکنون منتشر می‌شود.

هدف از انتشار این نشریه آگاه ساختن اساتید، پژوهشگران و دانشجویان و اهل علم و قلم از نشریات تازه رسیده به کتابخانه می‌باشد.

از فعالیتهای دیگر این بخش ورود اطلاعات به کاردکس و کامپیوتر و همکاری با دانشجویان کارورز دانشگاه تبریز- علوم پزشکی- پیام نور و نبی‌اکرم می‌باشد.

بخش نمایه:
از سال 83 نمایه مجلات بصورت CD تهیه و به مراجعین ارائه سرویس می‌شود که با راه‌اندازی این بخش کل نمایه‌های از سال 77 به این طرف در کامپیوتر موجود می‌باشد که هم در وقت مراجعین صرفه‌جویی می‌شود و هم مجلاتی که در کتابخانه موجود نیست نیز قابل دسترسی می‌باشد.

بخش میکروفیلمها:
میکروفیلمهای موجود به تعداد 130 عنوان مجله در 1154 ریل می‌باشد که بعلت نبود دستگاه میکروفیلم خوان بلااستفاده مانده است.

بخش پایاننامه‌ها :
تعدادی از پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکترا دانشگاه تبریز که اطلاعاتشان وارد کامپیوتر شده است در این بخش نگهداری می‌شوند.
بعلت مناسب‌بودن این بخش برای جلسات معمولاً جلسات مختلف کتابخانه و همچنین کارگاههای آموزشی در این بخش برگزار می‌شود.

بخش نقشه :
تعداد نقشه‌های موجود حدود 4300 عنوان نقشه زمین‌شناسی و توپوگرافی شهرهای مختلف ایران و همچنین نقشه شیب و نقشه منابع آب بصورت اطلس در این بخش می‌باشند که این نقشه‌ها به هیچ وجه امانت و یا برای کپی داده نمی‌شوند و فقط با ارائه معرفینامه از گروه مربوطه با درج منطقه مشخص در خود بخش ارائه سرویس می‌شود و ضمناً میز نقشه خوانی جهت خواندن و کشیدن نقشه‌ها در این بخش موجود می‌باشد. 

بخش کتابهای غیر امانتی :
کتابهای غیر امانتی به تعداد 626 جلد در بخش نشریات نگهداری می‌شوند نسخه‌های خطی موجود به تعداد 31 جلد باز در بخش نشریات نگهداری می‌شود این کتابها نیز بعلت قدمت آنها و نوع کاغذ آنها که در حال پوسیدگی هستند برای کپی داده نمی‌شوند.

فعالیتهای سالهای کذشته :

1. لیست برداری از کتابهای موجود در مخزن کوی استادان

2. نماینده دانشگاه تبریز در طرح تأمین مدرک از سال 1999 الی 2001 و خرید نشریات خارجی از سه دانشگاه تهران و شیراز و تربیت مدرس بصورت تمام کپی مجلات درخواستی برای دانشکده‌های کشاورزی- فیزیک- فنی و بصورت مقاله برای دانشجویان

3. همکاری با بخش امانت در سال 78 هنگام بارکد زنی به کتابها

در آخر یادآوری می‌نمایم که تمام این کارها توسط یکی از کارشناسان با سابقه کتابخانه (طاهره حسین‌پور) انجام می‌گیرد.